EVALUEREN   

Evaluatie van het afgelopen seizoen

Het is half oktober en het seizoen zit erop. Het is lang, zwaar en mooi geweest. Al naar gelang de klasse waar je in rijdt heb je prijs gereden, uitgereden of mooie tijden neergezet. Misschien zelfs wedstrijden gewonnen, goud gehaald of gewoon mooie toertochten gereden. Lekker even een paar weken niets doen, de winter door en op naar het volgende seizoen om het nog beter te doen. Maar hoe doen we het nog beter. Doen we het volgende seizoen hetzelfde als dit seizoen of doen we het anders. Dat hangt af van een aantal factoren. Een van de belangrijkste dingen die je nu kunt doen om volgend jaar op een hoger niveau te komen is je afgelopen seizoen evalueren.   

Wat is evalueren

In principe is evalueren niets anders als terug kijken, achterom kijken naar het voorbije seizoen. Wat je gaat doen is je volgende seizoen bepalen aan de hand van het afgelopen seizoen. Evaluatie is handig voor toerrijders maar een absolute must voor wedstrijd rijders. Toerrijders kunnen een evaluatie doen met trainingsmaten, clubgenoten of met een persoon die dicht bij je staat. Wedstrijd rijders evalueren met hun trainer, coach of ploegleider. Heb je helemaal niemand dan is het verstandig om het seizoen zoveel mogelijk gedetailleerd op te schrijven (hoewel dat iedereen moet doen). Een paar dagen daarna nog eens goed nalezen om te zien waar je kunt verbeteren, en of je eerlijk geweest bent. Want dat is het belangrijkst bij het evalueren, eerlijk zijn. Als je een bepaalde periode minder bent dan moet je daar gewoon eerlijk tegenover jezelf in zijn anders kun je het niet verbeteren. Je moet dat dus zeker noteren.   

Waarom moet je evalueren

Omdat het in een sportman ingebakken zit om voor jezelf het hoogst mogelijke te bereiken. Evaluatie helpt je daarbij omdat je dan kan terugkijken naar het afgelopen seizoen. Je kunt daar uit aflezen wat je goed hebt gedaan en vooral wat je fout hebt gedaan. Er zijn nog steeds wedstrijdrijders die ieder seizoen dezelfde fouten maken; te vroeg in vorm of te laat in vorm. Te hard trainen of (en dit is de meest gemaakte fout) te weinig rust genomen. Als je ieder seizoen maar hetzelfde doet zul je geen hoger niveau meer bereiken en gaat langzamerhand het plezier in het fietsen verloren. Als je na een seizoen niet evalueert leer je niet wat er fout zit. En als je niet leert van je fouten kun je niet verbeteren.      

Hoe moet je evalueren

Een week na het seizoen neem je daar een avond voor om precies te kijken wat je in het afgelopen seizoen hebt gedaan. Je neemt je trainingslogboek erbij om te kijken hoe en wat je gefietst hebt. Je kijkt naar je goede uitslagen en leest daarna wat je daar voor aan training hebt gedaan. Je kijkt naar de mindere periode en kijkt wat je daar hebt gedaan. Aan de hand van de verschillen kun je precies zien waarom het in de goede periode wel lukte en in de mindere periode niet. Het is daarom van belang dat je een zeer precies logboek bijhoudt gedurende het hele (fiets) jaar. Daar zet je niet alleen je trainingen en wedstrijden of toertochten in maar ook, vooral, wanneer je ziek bent geweest, of wanneer je gestresst was, of wanneer je veel moest werken. Of gewoon als je geen zin had. Dat zijn allemaal factoren die er voor zorgen dat je minder presteert en die je in het volgende seizoen moet elimineren, of in ieder geval zoveel mogelijk moet zien te vermijden.

Wedstrijd en toertocht

Vaak heb je een aantal weken in een seizoen het gevoel dat het vanzelf gaat, dat je de pedalen niet voelt. Noteer die weken, dat is zeer belangrijk. Daarom is het belangrijk om je wedstrijden of je toertochten te voorzien van commentaar en van een cijfer. Later herinner je wel hoe je gevoel was over die desbetreffende wedstrijd of toertocht. Aan een dergelijk gedetailleerd ingevuld logboek kun je direct zien in welke periode van het jaar je het best rijdt en wanneer je minder rijdt. Sommige vliegen in het voorjaar en kunnen minder tegen de warmte. Houdt daar volgend seizoen rekening mee. Versterk je sterke punten en vergeet je zwakke punten. Als je jezelf gaat uitsloven om toch in de warme periode hard te rijden gaat dat ten koste van het voorjaar. Als je niet tegen de warmte kunt: jammer, dan maar iets minder in die periode en weer vliegen in het najaar.

Zolang je niet de intentie hebt om beroepsrenner te worden is het niet nodig om verandering te brengen in die periodes waarin je zwakker bent. Je kunt dan bijvoorbeeld een herstelperiode inbouwen. Of je wat meer richten op specialistisch werk zoals krachttraining of tempo training. Versterk liever zoveel mogelijk de periode waarin je wel goed bent. Tijdens de evaluatie schrijf je alles op wat je in het afgelopen seizoen is opgevallen, je moet echt alles opschrijven wat je te binnen schiet. Je zult dan vanzelf een constante lijn zien in de loop van je seizoen. Aan het eind van de avond heb je keurig op papier staan in welke periodes je zwakker was. Maar ook in welke periodes je goed was en wat je beslist het volgende seizoen niet wilt doen en wat je beslist het volgende seizoen wel wilt doen.    

Wat kun je leren van evalueren

 Eigenlijk kun je van evalueren alles leren, als je het maar ziet! Het belangrijkste wat je er uit moet halen is de zwakte. Als je zelf de vinger kunt leggen op je zwakke plekken in het seizoen en je de mogelijkheid ziet om daar in het volgende seizoen iets aan te doen dan heeft evaluatie nut. Belangrijk is wel dat je weet dat je in staat bent om iets aan die zwakke punten te doen. Kun je, zoals boven al aangegeven, niet tegen de warmte dan moet je daar niets aan doen. Maar komt het bijvoorbeeld omdat je in een bepaalde tijd te hard hebt getraind of te veel wedstrijden hebt gereden, dan kun je daar voor volgend seizoen op anticiperen.  Daarom is het belangrijk om te evalueren met een trainingsmaat, clubgenoot, trainer, coach of vriend. Die ziet heel andere punten als jij. Ten slotte ben je, voor wat jezelf betreft, bevooroordeeld! Diegene waar je mee evalueert is dat niet en zo kun je samen tot een goede evaluatie komen van je seizoen. Zorg er dus voor dat je goed weet wat je wilt. Zijn er periodes geweest waarin je wedstrijden, of toertochten hebt gereden waarvan je achteraf dacht die wil ik volgend seizoen niet meer rijden? Is er een periode geweest waarin je liever een rustperiode had gehad? Opschrijven welke wedstrijden of toertochten dat waren. Dat zijn allemaal dingen waar je achter komt als je evalueert. Op deze wijze kun je tot een seizoen indeling komen die je op het lijf geschreven is. Daar kun je dan met de planning van het volgende seizoen rekening mee houden.

Op papier zetten

Ieder seizoen opnieuw moet je evalueren, je wordt ouder, waarschijnlijk veranderen na een aantal seizoenen je voorkeuren voor wat betreft favoriete wedstrijden of tochten en je kunt er nu precies die periodes uithalen waarin je wilt pieken. Als je ziet in de evaluatie dat je in de zomer minder presteert dan las je daar bijvoorbeeld een tweetal herstelweken in. Zie je tijdens de evaluatie dat het (te)lang duurt om te herstellen van een zware wedstrijd dan is het slimmer om in het volgende seizoen zware wedstrijden af te wisselen met lichtere wedstrijden. Zoals boven al gezegd; het is het belangrijkste als je leert van de evaluatie zodat je in het volgende seizoen niet precies hetzelfde gaat doen. Je kunt dus nu precies op papier zetten hoe je het volgende seizoen wilt indelen. Doe dit zo precies mogelijk. Gedurende de winter kun je het dan nog eens nalezen en misschien nog wat verfijningen aanbrengen. Maar wijk niet meer van de hoofdpunten af. Half december moet je precies weten hoe je volgende seizoen er uit gaat zien, zodat je weet wat je gaat doen als de nieuwe kalender bekend wordt gemaakt.

Jan Nak