Winter blues                                                                                                                                          

Het regent, het waait en het is koud. Tel daar de donkere dagen bij op en de winter blues ligt op de loer. Depressieve stemmingen tijdens najaar, winter en het vroege voorjaar zijn een terugkerend probleem bij veel mensen.    

Voor een aantal van deze mensen zijn de klachten zelfs zo ernstig dat er sprake is van een winterdepressie.      

De meest voorkomende klachten zijn:           

- (Extreme) vermoeidheid         

- Abnormaal veel behoefte aan slaap    

- Verschuiving van het dag-nacht ritme, men voelt zich steeds later "wakker"    

- Somberheid, neerslachtigheid, prikkelbaarheid                                   

- Minder behoefte aan sociale contacten, afsluiten voor de buitenwereld   

- Concentratieproblemen           

- Veel eten, met name koolhydraatrijk voedsel

- Gewichtstoename   

Wat zijn de oorzaken van een winter depressie?                                                                                                                                   

De oorzaak van een winterdepressie heeft vooral te maken met het feit dat er minder daglicht per etmaal is. En dat heeft gevolgen voor ons lichaam. Er worden stoffen aangemaakt die onze innerlijke biologische klok regelen.  Een van die stoffen is melatonine , dat wordt aangemaakt als het donker is. Daglicht verlaagt de concentratie van melatonine. Dit systeem wordt verstoord als er minder daglicht is, de hoeveelheid melatonine in het lichaam blijft te hoog en het lichaam denkt dat het nog nacht is. Dit kan de vermoeidheid verklaren die veel mensen met een winterdepressie ervaren.

Maar er is meer… 

Serotonine – Melatonine  Melatonine wordt gevormd uit serotonine, het gelukshormoon. Wanneer er een overproductie van melatonine is, heeft dit natuurlijk ook een negatieve invloed op de hoeveelheid serotonine. Er ontstaat een tekort aan serotonine, wat vele gevolgen voor ons lichaam en onze stemming heeft. Serotonine heeft als regulator en neurotransmitter vele functies in ons lichaam. Ons denken, voelen en onze gedragingen zijn bijvoorbeeld sterk afhankelijk van de hoeveelheid serotonine. Voldoende serotonine in de hersenen brengt rust, relaxatie en milde euforie. Een tekort aan serotonine kan leiden tot tegengestelde gevoelens zoals depressiviteit, angst onrust en verminderde controle over onze impulsen. Serotonine heeft ook een pijnverminderend effect, doordat het de productie van endorfinen verhoogd. 

Hoe te behandelen?     

Het zou natuurlijk te simpel zijn om te zeggen dat alle depressies behandeld kunnen worden met stofje -X. Vaak spelen er meerdere factoren een rol en bovendien is iedere depressie anders. Het gehele voedings- leef en bewegingspatroon dient onder de loep genomen te worden en waar nodig aangepast. Het voert te ver om op alle aspecten van depressies in te gaan. En daarom beperk ik met in dit artikel tot de serotoninehuishouding  en de vitamine D status. 

Serotoninehuishouding      

Er zijn aardig wat vitaminen en mineralen betrokken bij de diverse omzettingen naar het uiteindelijke serotonine. Het spreekt voor zich dat er van deze voedingsstoffen voldoende aanwezig moet zijn om de omzettingen goed te laten verlopen. Soms is een multivitamine-en mineralenpreparaat voldoende. Maar bij ernstige depressies kan het zinvol zijn deze stoffen extra aan te vullen. Denk dan bijvoorbeeld aan L-tryptofaan of 5-HTP. 5-HTP is de precursor van serotonine. Dit maakt dus dat de suppletie van 5-HTP kan leiden tot een hoger serotoninepeil. Ga niet zelf zitten doktoren maar bezoek eerst je huisarts als de klachten te erg worden!  

Vitamine D Status     

In Nederland zijn we eigenlijk alleen in de maanden juni t/m september in staat zelf vitamine D in de huid aan te maken (en dan alleen als we ons op de juiste manier aan zonlicht blootstellen). We kunnen dus eigenlijk wel stellen dat vitamine D op onze breedtegraad een essentiële voedingsstof is geworden. Wanneer u vitamine D suppletie overweegt, kan het zinvol zijn om eerst de Vitamine D status vast te stellen. Als absolute ondergrens van het calcidioniveau (actieve vitamine D ) zou volgens de laatste inzichten 80 nmol/l aangehouden moeten worden. Als gemiddelde kan het beste een spiegel van 105 nmol/l aanghouden worden.Diverse onderzoeken hebben aangetoond dat depressieve mensen zo'n 14% minder vitamine D in hun bloed hadden dan niet-depressieve mensen.

Lichttherapie                                                                                                                               

Lichttherapie kan ook uitkomst bieden bij de behandeling van winterdepressie. Door het tekort aan daglicht in de winter aan te vullen, normaliseert de melatoninespiegel. Namelijk, licht normaliseert de melatoninespiegel en trekt geen wissel op de serotoninespiegel. Anderzijds wordt ook de eigen vitamine D productie gestimuleerd. Ook bij lichttherapie is het noodzakelijk dat het lichaam voldoende beschikt over de juiste voedingsstoffen. Combineer lichttherapie met de stoffen die betrokken zijn bij de serotoninehuishouding.

Als je op deze wijze de winter blues bestrijdt, is het lente voor je het weet, succes!

Jan Nak